Globaal bekeken is de basisopleiding, qua typologie, één van de vier categorieën van de beroepsopleiding binnen de politie. De beroepsopleiding berust, qua finaliteit, op vier pijlers:

• het verwerven van basiskennis inzake wettelijke en reglementaire materies;
• het aanwenden van specifieke politietechnieken;
• het toepassen van tactische principes en uitvoeringsregels voor politieacties;
• het zich eigen maken van gedragswetenschappelijke en relationele eigenschappen passend voor het politieambt.

In concreto is de basisopleiding van hoofdinspecteur van politie met bijzondere specialisatie een beroepsopleiding die tot doel heeft de aspirant-hoofdinspecteur van politie de professionele basiscompetenties bij te brengen zodat hij/zij in staat is alle politietaken te vervullen in de functie van hoofdinspecteur van politie met bijzondere specialisatie. De aspirant-hoofdinspecteur van politie met bijzondere specialisatie moet in staat zijn een loopbaan aan te vatten in de specialiteit in de geïntegreerde politie (of het nu in een korps van lokale politie of bij de federale politie is).

De politieopleiding neemt globaal 15 maanden in beslag en verloopt in 3 cycli:

• de voorbereidende opleiding van 6 maanden in de federale school te Brussel;
• een tweede opleidingsonderdeel van 8 maanden in een erkende politieschool, waarbij deze externe aspiranten bij de laureaten voor de interne promotie-examens (aspirant-hoofdinspecteurs van politie) worden gevoegd. Dit deel omvat o.a. het aanleren van de bevoegdheden van een officier van gerechtelijke politie (OGP in het politiejargon), het beheren van grote verkeersproblemen, het opstellen van actieplannen, de bevelvoering tijdens operaties van openbare orde, en zo meer;
• een derde opleidingsonderdeel toegespitst op de specialisatie.

In deze basisopleiding wordt de theorie aan de praktijk getoetst door stages in de entiteiten van de politie en via praktische schooloefeningen. Het is immers de bedoeling om de fysieke conditie, de interventietechnieken en -tactieken, alsook de theoretische en praktische kennis te verwerven die noodzakelijk zijn voor de uitoefening van het politieberoep in het middenkader (met bijzondere specialisatie). De cursussen, oefeningen, stages, testen, simulaties, bezoeken, ontmoetingen zijn allemaal bedoeld om je te helpen bij je opleiding.

Om een volwaardig politieambtenaar te worden, zul je worden opgeleid:

• door docenten uit de lokale en federale politie-entiteiten, voor wat het theoretische deel betreft;
• door praktijkmonitoren, voor wat het deel 'politietechnieken en -praktijken' betreft;
• door opleiders die je gedurende de hele opleiding zullen begeleiden;
• en door 'mentoren' die je stages in de entiteiten van de politie zullen opvolgen.

Op het einde van de opleiding zul je een reeks examens afleggen in verschillende theoretische en praktische domeinen die tijdens de opleiding aan bod kwamen.

Wanneer je toegelaten bent voor de politieopleiding van hoofdinspecteur van politie met bijzondere specialisatie, moet je, zoals hierboven aangehaald, een deel van de opleiding volgen aan de federale school te Brussel. Enkel het tweede en derde opleidingsonderdeel volg je aan de dichtstbijzijnde erkende politieschool van je keuze.

De lestijden lopen gewoonlijk van 8.00 uur tot 12.00 uur en van 13.00 uur tot 17.00 uur. Tijdens de stageperiodes krijg je een reëel beeld van het leven als politieambtenaar, want je werkt in shiften (onderbroken uurroosters, nacht- en weekendprestaties).

Na het behalen van je brevet word je in de graad van hoofdinspecteur van politie met bijzondere specialisatie benoemd. Als hoofdinspecteur van politie met bijzondere specialisatie zal je een keuze maken uit openstaande betrekkingen in je specialisatie en in functie van je behaalde resultaten in de opleiding. Heel uitzonderlijk en voor een bepaalde tijd kan je toch een niet-gespecialiseerde functie uitoefenen (via de interne mobiliteitsregeling of bij de federale politie).