Op lokaal vlak is de politie georganiseerd in politiezones. In totaal zijn er 196 op het Belgisch grondgebied. Er bestaan twee types van politiezones: ééngemeentezones en meergemeentezones. Laatstgenoemde groeperen om geografische of operationele redenen meer dan één gemeente. België telt 50 ééngemeentezones en 146 meergemeentezones. De omvang en de aard van de lokale politiezones kunnen sterk verschillen afhankelijk van b.v. de oppervlakte en de verstedelijkingsgraad.

De lokale politie telt bijna 33 000 personeelsleden. In de grootste korpsen van lokale politie werken 1500 tot 2800 personen. Andere korpsen, veelal de kleinere, stellen ongeveer 50 personen tewerk.

Elk korps van lokale politie staat onder leiding van een korpschef.

Wat de ééngemeentezones betreft, blijven de gemeenteraad en de burgemeester op dezelfde wijze als voor de hervorming hun politiebevoegdheden uitoefenen. De gemeente moet voor haar lokaal politiekorps een eigen begroting opstellen en zelf haar rekeningen beheren.

Een meergemeentezone staat als bestuur los van de gemeenten uit de politiezone. Een politieraad, samengesteld uit vertegenwoordigers van de verschillende gemeenteraden, en een politiecollege, samengesteld uit alle burgemeesters van de meergemeentezone, tekenen de beleidslijnen uit.

De lokale politie verzekert de basispolitiezorg, meer bepaald alle opdrachten van bestuurlijke (handhaving van de openbare orde, verkeershandhaving, ...) en gerechtelijke politie (onderzoeken) die nodig zijn voor het beheersen van lokale gebeurtenissen en fenomenen die zich voordoen op het grondgebied van de politiezone. Concreet betekent dit dat elke politiezone minstens zeven basisfuncties moet organiseren ingebed in de filosofie van de principes van gemeenschapsgericht politiewerk (GGPZ). Deze zeven basisfuncties zijn:

• de wijkwerking: ook wel de nabijheidspolitie genoemd. Politiemensen zijn hierbij verantwoordelijk voor duidelijk omschreven wijken binnen de politiezone en staan daar in regelmatig en nauw contact met de plaatselijke bevolking
• het onthaal: wanneer zich iemand aan het onthaal van een plaatselijk commissariaat aanbiedt, is het evident dat er politiepersoneel aanwezig is om de burger te onthalen en door te verwijzen of in contact te brengen met de bevoegde diensten binnen de politie
• de interventiepolitie: hetgeen men soms ook wel eens 'brandweerpolitie' kan noemen. 24/24u patrouilleren politieploegen op het grondgebied van de politiezone, klaar om te beantwoorden aan elke dringende oproep
• de politionele slachtofferbejegening: elk slachtoffer van een strafbaar feit moet adequate opvang en bijstand krijgen
• de lokale recherche: hieronder kunnen de gevoerde gerechtelijke onderzoeken worden gecatalogeerd, die, onder verantwoordelijkheid van een magistraat, worden gevoerd binnen de omschrijving van de politiezone, bijvoorbeeld het onderzoek naar een handel in verdovende middelen
• de handhaving van de openbare orde: dit houdt het beheersen van massabijeenkomsten op het grondgebied van de politiezone in, zoals manifestaties, evenementen, markten, beurzen
• verkeer: deze opdrachten worden met name geconcretiseerd door:
  • het voeren van preventieve en repressieve acties inzake de naleving van de verkeersregels;
  • de verkeersregeling in geval van ernstige en onverwachte verstoring van de mobiliteit;
  • het vaststellen van verkeersongevallen;
  • het verstrekken van advies aan de bevoegde overheden inzake mobiliteit en verkeersveiligheid.

Op deze wijze bieden de korpsen van lokale politie aan de gehele bevolking van het land hetgeen men de 'minimale dienstverlening' noemt aan. Concreet houdt dit in dat elke burger, ongeacht waar hij zich bevindt op het grondgebied, recht heeft op eenzelfde kwaliteitsvolle dienstverlening.

In bepaalde politiezones heeft de lokale politie zich ook kunnen speciliseren in verschillende domeinen (hondenbrigade, motorbrigade, lokale onderzoeksploegen, audiovisueel verhoor van kinderen ...).

Daarbovenop verzekert de lokale politie zo nodig ook sommige politietaken van federale aard. Dat kan gaan om de bewaking, het toezicht of de bijzondere bescherming van personen en roerende en onroerende goederen. Ordehandhaving bij grote manifestaties of, nog, tijdens voetbalwedstrijden zijn daar een sprekend voorbeeld van.

Binnen elke politiezone bestaat een zonaal veiligheidsplan (ook wel lokaal politieplan genoemd). Dit plan is geënt op het nationaal veiligheidsplan en is tegelijk de vrucht van het overleg binnen de zonale veiligheidsraad. De hoofdopdracht van deze raad bestaat in de bespreking, de voorbereiding en de evaluatie van het zonaal veiligheidsplan.

Bijkomende informatie betreffende de lokale politie is beschikbaar op volgende website: www.lokalepolitie.be.